Nurkowanie w naszej bazie nurkowej

Morze Czerwone

 

Jak powstalo Morze Czerwone Morze Czerwone powstalo blisko 180 mln lat temu podczas zapadnięcia się skorupy ziemskiej, ale dopiero w epoce oligoceńskiej, ok 38 mln lat temu, powstał rów będący obecnie morzem. W ciągu całego procesu był on wielokrotnie zalewany morską wodą, która jednak wysychała - przed 5 mln lat całe Morze Czerwone było parująca powierzchnią, na której tworzyły się grube warstwy soli. W tym własnie czasie wody Oceanu Indyjskiego przedarły się od południa przynosząc ze sobą pierwsze okazy indo - pacyficznej fauny i flory. W płytszych wodach i na wystajacych skałach zaczęły się tworzyć pierwsze rafy koralowe .Wielce prawdopodobne jest to, że na rozwój organizmów w Morzu Czerwonym ogromny wpływ wywarła epoka lodowcowa w okresieplejstocenu. Mimo, że lodowce nigdy nie dotarły na jego tereny, związaly

Geografia

Morze Czerwone to odnoga Oceanu Indyjskiego położona pomiędzy Afryką a Półwyspem Arabskim. Od półocy połączone jest poprzez Kanał Suezki z Morzem Śródziemnym, od południa natomiast przez cieśninę Bab el Mandeb z Oceanem Indyjskim. Umiejscowione jest ono pośrodku największego pasa pustyń na świecie. We wszystkich krajach położonych na wybrzeżu (Izrael, Jordania, Arabia Saudyjska, Egipt, Sudan, Erytrea, Dżibuti) zaobserwować możemy ogromny kontrast pomiędzy lądem (przeważająca część to krainy skaliste badź piaszczyste bez widocznych oznak życia) a wodą. Schodzac pod powierzchnię wody zobaczymy egzotyczny świat, który aż tętni życiem.

Egipt także nie jest wyjątkiem - około 90% powierzchni kraju to pustynia. Od zachodu rozciąga się Pustynia Libijska, a od wschodu Pustynia Arabska. Odzielone są one od siebie Nilem, który skupia w swoim dorzeczu niemal 96% ludności całego kraju. Będąc nad Morzem Czerwonym obserwować możemy ciekawy krajobraz Pustyni Arabskiej: długi łańcuch górski, przebiegający równolegle do wybrzeża z licznymi dolinami (wadi) oraz tarasami osiąga miejscami ponad 2000 m n.p.m. .

Na egipskim wybrzeżu Morza Czerwonego panuje klimat pustynny, co oznacza upalne lato, cieplą zimę i praktycznie brak opadów. Latem możemy oczekiwać 30 - 40 st w ciągu dnia (czasami bywa nawet 50 st) i 20 - 30 nocą. Zima prznosi znaczne ochłodzenie: w dzień panuje temperatura 20 - 25 st , nocą spada nawet do 10 st. Oczywiście w głębi lądu spodziewać się możemy wyższych temperatur w ciągu dnia i dużo niższych w ciągu nocy (zimą nawet 0 st). Niebo jest zazwyczaj bezchmurne a slońce stoi wysoko , więc nasłonecznienie jest tu dużo bardziej intensywne niż np. w Europie. Wiatr przeważnie wieje z północy lub z północnego zachodu przez cały rok - raz słabiej, raz silniej. Bardzo rzadko spotykamy bezwietrzną pogodę. Równie rzadki, wiejący raz w roku na zakończenie zimy, jest bardzo nieprzyjemny wiatr z południa (chamsin). Jest to pustynny wiatr który niesie ze soba pył i wywołuje szybki wzrost temperatury.

Ludność zamieszkująca kraje położone nad Morzem Czerwonym to przede wszystkim Arabowie posługujący się językiem arabskim. Jest to język trudny głównie ze względu na alfabet , którego litery przypominają małe robaczki. Pisze się od strony prawej do lewej, a tylko liczby odwrotnie. Istnieją tu także dźwięki, które nie mają odpowiedników w alfabecie łacińskim , stad brak obowiązującej transkrypcji.

Oceanografia

Morze Czerwone wcinające się długim klinem pomiędzy Półwysep Arabski i Afrykę stanowi w dużym stopniu zamknięte, niezależne morze międzykontynentalne. Calość jest częścia Rowu Wschodnioafrykańskiego, powstałego wskutek rozsuwania się Płyty Afrykańskiej i Arabskiej.

Całkowita długość Morza Czerwonego to ok. 2000 km, a szerokość miejscami przekracza niewiele ponad 300 km. Oba brzegi przebiegają niemal równolegle, przy średniej odległości 180 km. Mimo niewielkiej szerokości znajdziemy tutaj znaczną głębokość - na wysokości Port Sudan znajduje się najgłębsze miejsce 3040 m.

Północ Morza Czerwonego jest podzielona przez Półwysep Synaj na dwa ramiona o różnym charakterze. Zatoka Akaba położona na wschodzie to głęboki rów osiągający miejscami ponad 1800 m i posiadający bardzo bogaty świat koralowców. Położona zaś na zachodzie Zatoka Suezka to płytkie morze szelfowe nieprzekraczające 80 m. Ze względu na niewielką głębokość zimą temperatura wody spada tu do 17 st. Poza tym piaszczyste dno i silne północne wiatry nie sprzyjają rozwojowi raf koralowych, przez co występują one tu znacznie rzadziej niż w innych rejonach M.Cz..

Na Południu Morza Czerwonego znajduje się cieśnina Bab el Mandab (w tlumaczeniu "Brama Łez") łącząca je z Oceanem Indyjskim. Ma ona niewiele ponad 28 km szerokości i ok 130 m głębokości, co nie sprzyja wymianie wody między tymi zbiornikami. Dzięki temu spotykamy tu znaczne różnice w zasoleniu - średnia zawartość soli w Morzu Czerwonym to 42 promile, a w Zatoce Suezkiej nawet 45. Zasolenie wód przydennych, w zagłębieniach ryftowych, wynosi 250-280 ‰.

Temperatura wody przy powierzchni w zależnosci od pory roku i szerokości geograficznej waha się od 20 do 30 st. Nie występuje tu także zjawisko spadku temperatury wraz z głębokością, co jest normalne w otwartych oceanach. Nawet poniżej 300 m temperatura wody jest stała i wynosi około 20 st.

Wymiana wody powierzchniowej, bardziej zasolonej poprzez wyparowywanie oraz glebinowej (mniej zasolonej) odbywa się bezustannie. Cięższa woda powierzchniowa opada w głąb i przepływa przez cieśninę Bab el Mandab do Oceanu Indyjskiego. Spowrotem natomiast napływa lżejsza woda powierzchniowa. Poziom zasolenia w Morzu Czerwonym wyrównywany jest zatem poprzez parowanie. Pływy w tym rejonie osiągają od 0.5 do 1.5 m, w innych rejonach morza są one jednak niezauważalne. Ważniejsze są natomiast roczne wahania poziomu wody. Zimą jej poziom jest pół metra wyższy niż latem.

Kolejnym ewenementem Morza Czerwonego jest nadzwyczajna przejrzystość wody. Dzieje się tak dlatego, iż morze to nie ma dopływów w postaci rzek, które naniosłyby osad wraz ze składnikami odżywczymi. Brak pokarmu nie sprzyja rozmnażaniu się planktonu, dzięki czemu możemy cieszyć się tak krystaliczną wodą.

Nazwa morza wywodzi się od zabarwienia wód, spowodowanego okresowym, masowym pojawianiem się glonów (Trichodesmium erythraeum) zawierających czerwony pigment.

RAFA KORALOWA

Wybrzeże morza czerwonego ogrodzone jest wyjątkowo długą rafą koralową. Obliczono, że rozciąga się ona na długość ponad 2000km. Jest to w większości rafa przybrzeżna.
Korale to organizmy morskie należące do grupy Coelenterata (gromada Cnidaria). Dopiero od 1726 roku, dzięki francuskiemu lekarzowi Andre Peysonnel'a, zaczęto klasyfikować je jako zwierzęta. Podstawowym przedstawicielem grupy Coelenterata jest polip. Polip pożywia się używając macek, które kierują jedzenie w kierunku jamy żołądkowej . Posiadanie lub brak tej właśnie części ciała jest podstawą podziału korali na dwie duże podklasy: Octocorallia oraz Hexacorallia.
Polipy zwykle żyją w milionowych koloniach organizmów w strefach tropikalnych oraz na głębokości od 50cm do 50metrow. Do rozwoju potrzebują wody, której średnia temperatura wynosi 30 - 20C. Temperatura wody nie może spaść poniżej 18 stopni, a poziom zasolenia powinien wynosić między 30-40%.
Do rodziny korali należą korale miękkie i twarde (madrepores). Twarde korale charakteryzuje twardy, wapienny szkielet i są one zwane budowniczymi rafy.
Rafa koralowa to skomplikowana i zróżnicowana struktura, którą można w uproszczeniu podzielić na trzy części:
a) rafa przybrzeżna - typowe dla morza czerwonego są "talerze koralowe" (coral plates), różniące się kształtem i rozmiarem, które połączone są z linią brzegową.
b) rafy barierowe - uważane za fazę ewolucyjną raf przybrzeżnych. Rafy barierowe oddzielone są od morza laguną.
c) atole - generalnie leżą daleko od wybrzeża. Wyróżnia je rafa otaczająca lagunę. W przypadku Morza Czerwonego, jedynym godnym uwagi przykładem takiego typu formacji koralowej jest Sanganeb, w Sudanie.

ZWIERZĘTA MORSKIE

- Do fauny Morza Czerwonego zalicza się dużą liczbę gąbek, organizmów z gromady Porifera. Aktywność gąbek wpływa na generalną filtrację wody morskiej: gąbki absorbują wodę poprzez liczne pory w jamie, następnie woda jest wydalana. Średniej wielkości gąbka może zaabsorbować ponad 100 litrów wody dziennie. Gąbki to istoty niezbędne dla formowania się rafy.
- W Morzu Czerwonym żyją także liczne mięczaki, podzielone na Lamellibranchia - dwuskorupowe, oraz na Gastropoda, z których niektóre mają pojedynczą skorupę (Conus) oraz nie posiadające żadnej skorupy (Hexabranchus znana powszechnie jako hiszpańska tancerka).
- Żyje tu również wiele zwierząt z rodziny echinodermata, takich jak: morski rozbójnik (sea urchins), morskie lilie (sea lilies), strzykwy (sea cucumbers) rozgwiazdy (starfish), wśród nich korona cierniowa (Acanthaster planci), żywiąca się głównie polipami i przy zbytnimi rozpowszechnieniu mogąca nawet doprowadzić do zagrożenia przetrwania rafy.
- Innym typowym przedstawicielem fauny w Morzu Czerwonym są ryby, które mogą być podzielone na dwie grupy: chrzęstnoszkieletowe Chondrichthyes (rekiny, płaszczki) oraz szkieletokostne Osteichthyes. Udało się sklasyfikować 1248 gatunków ryb w Morzu Czerwonym, spośród których 17% jest endemicznych, co oznacza że nie żyją w żadnych innych oceanach.
- Możemy również sklasyfikować ryby pod względem ich środowiska. Rozróżniamy ryby rafowe, żyjące w okolicach rafy, oraz ryby pelagiczne, preferujące otwarte wody, powracające na rafy ze względu na zasobność pożywienia na rafie. Typowymi przedstawicielami tej drugiej grupy są Sphyraenidae (m.in. barakudy - Barracuda), Carangidae (Jackfish i Trevally) oraz Lethrinidae (Imperator - Emperors).
- Wody Morza Czerwonego zamieszkuje pięć gatunków żółwi. Najpospolitszym z nich jest żółw szylkretowy (hawksbill) Długość ciała tego gatunku nie przekracza 90 cm, ma haczykowato zakończony ogon. Oprócz tego powszechny jest również żółw zielony (Green turtle), który jest o wiele większy.
- Równie popularne są w Morzu Czerwonym delfiny, występujące w tuzinach gatunków. Najpopularniejszy z nich to delfin butlonosy (Bottlenose), delfin pospolity (Common), żyjący w dużych stadach, oraz Grampus (o charakterystycznie zaokrąglonej głowie).

WebDesign Euro-Media